Kullanıcı Oyu:  / 3
En KötüEn İyi 

İHALENİN İDARENİN BELİRLEDİĞİ BEDELİN ÜZERİNDE TEKLİF VERENLERE VERİLİP VERİLEMEYECEĞİ *


GİRİŞ

4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 2886 sayılı Devlet İhale Kanunundan  farlı olarak ihale literatümüze getirdiği kavramlardan birisi de yaklaşık maliyettir. 2886 sayılı Devlet İhale Kanunundan   farklı olarak ciddi anlamda değişiklik öngören yeni Kanun (4734 sayılı Kamu İhale Kanunu) ihale konusu işin idarece tespit edilen rakamın üzerinde de ihale edilmesine yol açabilmektedir. 2886 sayılı Kanun uygulamasında tahmin edilen bedel esas alınarak yapılan ve tahmin edilen bedelin belli bir oranda indirilmesi ile ihalesi mümkün olan işler, yeni Kanun ile bazı durumlarda tahmin edilen bedel yerine getirilen yaklaşık maliyetin üzerinde verilen tekliflerin de kabul edilmesini mümkün hale getirmektedir. Bunun en büyük nedeni ise idarece tespit edilen yaklaşık maliyetin ihaleye iştirak eden istekliler tarafından bilinememesidir.

YAKLAŞIK MALİYETİN TAHMİN EDİLEN BEDELDEN AYRILDIĞI HUSUSLAR

Yukarıda da belirtildiği üzere 4734 sayılı Kanunun ihale konusu işin tahmin edilen bedeli için getirdiği kavram yaklaşık maliyettir. Yaklaşık maliyet 2886 sayılı Devlet İhale Kanununda olduğu gibi tahmin edilen bedeli ifade etmektedir. Ancak bunun dışında tahmin edilen bedelden ayrıldığı çok temel hususlar bulunmaktadır.

4734 sayılı Kamu İhale Kanununa göre yaklaşık maliyet,  ihale yapılmadan önce idarece her türlü fiyat araştırması yapılarak katma değer vergisi hariç olmak üzere hesaplanan ve dayanakları ile birlikte bir hesap cetvelinde gösterilen, ihale ve ön yeterlik ilanlarında yer verilmeyen, isteklilere veya ihale süreci ile resmi ilişkisi olmayan diğer kişilere açıklanmayan, ihale konusu alım,hizmet işinin öngörülen bedelini ifade etmektedir.  
   
2886 sayılı Devlet İhale Kanununa göre tahmin edilen bedel “İhale konusu olan işlerin tahmin edilen bedelini ve yapım işlerinde keşif bedelini”    ifade etmektedir. Belirtilen tanımlamalar çerçevesinde aralarındaki farkı şu şekilde belirtmek mümkündür:

1- Yaklaşık maliyetin tahmin edilen bedelden ayrıldığı en büyük nokta yaklaşık maliyetin tahmin edilen bedelden farklı olarak gizli olması, ihale konusu işlere teklif veren isteklilere veya ihale süreciyle ilgili olmayan kişilere açıklanamamasıdır. Dolayısıyla ihale konusu satın almalarla ilgili olarak ihale veya ön yeterlik ilanlarında işin yaklaşık maliyetini bilmek önceden mümkün değildir.

Diğer taraftan 2886 sayılı Kanun uygulamasında geçerli olan tahmin edilen bedel ise yaklaşık maliyetin aksine açıktır. İhaleye teklif veren istekliler söz konusu işin tahmini bedelini bilmekte ve ona göre de tekliflerini vermektedirler.

2- Yaklaşık maliyet tespit edilirken idarelerin her türlü fiyat araştırma yapması mümkündür. İdare yaklaşık maliyeti tespit ederken gerek kamu  idarelerinin belirdiği fiyatlardan gerekse özel sektörün fiyatlarından yararlanmak suretiyle yaklaşık maliyeti belirlemeleri gerekmektedir. Bütçe ödeneklerinin tespit edilmesine ve tekliflerin değerlendirmesine esas olmak üzere yaklaşık maliyetin doğru belirlenmesi önem taşımaktadır. Bu bağlamda idareler tarafından yaklaşık maliyet belirlenirken piyasa rayiçlerine uygun bir tespit yapılmasını sağlamak için resmi- özel tüm birimlerden yararlanmaları mümkündür.

Oysa 2886 sayılı Kanun uygulamasında geçerli olan tahmin edilen bedel tespit edilirken daha dar kapsamda bir belirleme yapılmaktadır.Anılan Kanun hükümlerine göre, tahmin edilen bedel işin özelliğine göre gerektiğinde bu bedel veya bu bedelin hesabında kullanılacak fiyatlar belediye, ticaret odası, sanayi odası, borsa gibi kuruluşlardan veya bilirkişilerden soruşturulur.
Ancak, yapım işlerinde bu işler için kanunların verdiği yetkiye dayanılarak ilgili dairelerce tespit edilmiş birim fiyatları varsa, bunlar uygulanır.

3-İstekliler ihale konusu işlerle ilgili olarak 2886 sayılı Kanuna göre, istekliler tarafından önceden bilinen tahmin edilen bedeli esas alarak tekliflerini sunarken, 4734 sayılı Kanun uygulamasında ise yaklaşık maliyet bilinmediği için  teklifler yaklaşık maliyet bilinmeden yapılır.

4- 2886 sayılı Kanun uygulamasında ihale komisyonlarının gerektiğinde tahmin edilen bedeli tahkik ettirme yetki ve sorumlulukları varken, 4734 sayılı Kanun uygulamasında komisyonların sadece yaklaşık maliyet cetvelinin de bulunduğu ihale işleme dosyasını  inceleme yetkileri bulunmaktadır.
 
İHALENİN YAKLAŞIK MALİYETİN ÜZERİNDEKİ TEKLİF SAHİPLERİNE VERİLİP VERİLEMEYECEĞİ

Yukarıdaki bölümlerde de anlatıldığı üzere 4734 sayılı Kanun kapsamında olan idareler tarafından satın almalara dönük yapılan ihalelerde işin tahmin edilen bedelini ifade eden yaklaşık maliyetin en önemli özelliği gizli olmasıdır. İdarelerin yaklaşık maliyeti doğru ve eksiksiz olarak tespit etmesi halinde ihale sonucu oluşacak bedel de yaklaşık maliyete yakın bir bedel olacaktır. Ancak bu ihale bedelinin yaklaşık maliyetin altında oluşacağı manasına gelmez. Çünkü yaklaşık maliyet teklif sahipleri tarafından bilinememektedir. Ancak tahmini olarak yaklaşık maliyetin nasıl bir rakam olması gerektiği de uygulamada az çok tahmin edilmektedir. Özellikle birim fiyatlar baz alınarak yapılan yapım ihaleleri ile asgari ücret esas alınarak gerçekleştirilen hizmet ihalelerinde  yaklaşık maliyetin nasıl bir değer olduğu yönündeki tahminler de artmaktadır. Tüm bunlara rağmen yine de  bazı durumlarda yaklaşık maliyetin üzerinde teklif verilmesi gündeme gelebilmektedir.
Bu takdirde,böylesi durumlarda ihale komisyonlarının yaklaşık maliyetin tespitinin doğruluğunu araştırmaları gerekmektedir. Bu bağlamda komisyonların;
a) Yaklaşık maliyet tespit edilirken değerlendirilmeyen her hangi bir husus olup olmadığını,
b) Yaklaşık maliyeti güncellenerek tespit edilmişse, güncellemenin doğru yapılıp yapılmadığını,
c) Verilen teklif fiyatlarının piyasa rayiç fiyatlarını yansıtıp yansıtmadığını,
sorgulayarak verilen teklifleri yaklaşık maliyete göre mukayese etmesi ve  bütçe ödeneklerini de göz önünde  bulundurarak verilen teklif fiyatlarını uygun bulması halinde ekonomik açıdan en avantajlı teklifi belirleyerek işin ihalesine veya verilen teklif fiyatlarını uygun bulmaması halinde ihalenin iptaline karar vermek hususunda  takdir hakkına sahiptir.
Yaklaşık maliyetin üzerinde olmakla birlikte teklifin kabul edilebilir nitelikte görülmesi halinde idarenin ek ödeneğinin bulunması veya ilgili mali mevzuatı gereği ödenek aktarımının mümkün olması durumlarında teklifler kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alınarak  kabul edilebilir.
Yukarıda yer alan alternatifler dışında yani idarenin yaklaşık maliyeti tespit ederken hata yapması veya doğru yapması halinde yeterli ödeneğinin bulunması ve teklifi kamu yararı ve hizmet gerekleri de dikkate alarak ihaleyi sonuçlandırması halleri dışında, Kanunun 39 uncu maddesi gereğince de ihaleyi iptal edebilir. Anılan hükme göre, ihale komisyonu kararı üzerine idare, verilmiş olan bütün teklifleri reddederek ihaleyi iptal etmekte serbesttir. İhalenin iptal edilmesi halinde bu durum bütün isteklilere derhal bildirilir. İdare bütün tekliflerin reddedilmesi nedeniyle herhangi bir yükümlülük altına girmez. Ancak, idare isteklilerin talepte bulunması halinde, ihalenin iptal edilme gerekçelerini talep eden isteklilere bildirir.

 

Yaklaşım Dergisi Aralık 2005

www.yaklasim.com
 

 

   

   
© H.Bayram ÇOLAK