Kullanıcı Oyu:  / 0
En KötüEn İyi 

ÖDEMELERDE KATMA DEĞER VERGİSİ KESİNTİSİ *


GİRİŞ
3065 sayılı Kanunun 9 uncu maddesinde yer alan hüküm gereğince gerekli görülen durumlarda vergi alacağını emniyet altına almak amacıyla vergiye taraf olanları verginin ödenmesinden sorumlu tutma konusunda Gelir İdaresi Başkanlığı yetkili kılınmaktadır.

Söz konusu yetkiye istinaden anılan Başkanlıkça yapılan düzenlemeye göre, saymanlıklar tarafından hak sahiplerine yapılan fakat daha önceleri söz konusu olmayan bazı ödemelerden KDV tevkifatı yapılması öngörülmüştür.

Aşağıda saymanlıklar tarafından ödemelerden yapılması gereken tevkifat hakkında    getirilen esaslara  değinilecektir.
     TEVKİFAT YAPMAK ZORUNDA OLAN KURULUŞLAR
3065 sayılı Kanunun Gelir İdaresi Başkanlığına tanıdığı yetkiye dayanılarak, aşağıda belirtilen kurum ve kuruluşların   yaptıkları bazı ödemelerle ilgili olarak ödedikleri katma değer vergisini tevkifata tabi tutmaları, diğer bir ifadeyle ödeme yapılan mükellefin ilerde ödeyeceği katma değer vergisinden mahsup edilmek üzere belirlenen oranda katma değer vergisinin kaynaktan kesinti suretiyle Hazine hesaplarına girmesi gerekmektedir.
-Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler , il özel idareleri, belediyeler ve bunların teşkil ettikleri birlikler,
-Döner sermayeli kuruluşlar,
-Kanunla kurulan kamu kurum ve kuruluşları,
-Kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşları,
-Üniversiteler (vakıf üniversiteleri hariç),
-Kanunla kurulan veya tüzel kişiliği haiz emekli ve yardım sandıkları,
-Bankalar ve özel finans kurumları,
-Kamu iktisadi teşebbüsleri (Kamu İktisadi Kuruluşları, İktisadi Devlet Teşekkülleri),
-Özelleştirme kapsamındaki kuruluşlar
-Organize sanayi bölgeleri ile menkul kıymetler, vadeli işlemler borsaları dahil bütün borsalar ve
- Yarıdan fazla hissesi doğrudan yukarıda sayılan kurum ve kuruluşlara ait olan (tek başına ya da birlikte) kurum, kuruluş ve işletmelerin
birbirlerine karşı ifa ettikleri hariç olmak üzere, aşağıda belirtilen hizmetlerde katma değer vergisi tevkifatı yapmakla zorunludur.
TEVKİFATA TABİ TUTULACAK ÖDEMELER
Yukarıda sayılan kurum ve kuruluşların; yapım işleri ile bu işlere ilişkin mühendislik-mimarlık ve etüt-proje hizmetleri, temizlik, bahçe ve çevre bakım hizmetleri, özel güvenlik hizmetleri, makine, teçhizat, demirbaş ve taşıtlara ait tadil, bakım ve onarım hizmetleri, her türlü yemek servisi, danışmanlık ve denetim hizmetleri, alımlarına ait bedel üzerinden hesaplanan katma değer vergisinin belirlenen oranlara göre belirlenecek kısmının anılan  kurum ve kuruluşlarca sorumlu sıfatıyla beyan edilmek ve ödenmek üzere tevkifata tabi tutulması gerekmektedir.
Tevkifat kapsamına giren bu işlemlerin tamamı “hizmet” mahiyetindedir. Katma Değer Vergisi Kanununun 2 nci maddesinde tanımı verilen “teslim” mahiyetindeki işlemler tevkifat uygulaması kapsamına girmemektedir. Bu nedenle yukarıda sayılan kurum ve kuruluşların, tevkifat kapsamına giren hizmetlerde kullanılacak olanlar da dahil olmak üzere piyasadan yapacakları her türlü mal alımında tevkifat uygulanmayacaktır.  
TEVKİFAT ORANI
Hesaplanan katma değer vergisi tutarlarına uygulanacak tevkifat oranı; 01.08.2005 tarihi itibari ile yemek servisi, bahçe ve çevre bakım, özel güvenlik, danışmanlık ve denetim hizmetlerinde 1/2, temizlik hizmetlerinde 2/3 , yapım işlerinde !/6 dır.
TEVKİFATA TABİ TUTULAN İŞLEMLERİN KAPSAMI  
a) Yapım İşleri ile Bu İşlere İlişkin Mühendislik-Mimarlık ve Etüt-Proje Hizmetleri
Yapım işleri; bina, karayolu, demiryolu, otoyol, havalimanı, rıhtım, liman, tersane, köprü, tünel, metro, viyadük, spor tesisi, alt yapı, boru iletim hattı, haberleşme ve enerji nakil hattı, baraj, enerji santrali, rafineri tesisi, sulama tesisi, toprak ıslahı, taşkın koruma ve dekapaj gibi her türlü inşaat işleri ve bu işlerle ilgili tesisat, imalat, ihrazat, nakliye, tamamlama, (boya badana dahil) her türlü onarım, restorasyon, çevre düzenlemesi, sondaj, yıkma, güçlendirme ve montaj işleri ile benzeri yapım işlerini kapsamakta ve anılan hizmetlerin tevkifata tabi tutulması gerekmektedir.
Ayrıca, yapım işleri ile birlikte ifa edilen mimarlık ve mühendislik, etüt ve proje, harita ve kadastro, imar uygulama, her ölçekte imar planı hizmetleri ve benzeri hizmetlere de tevkifat uygulanması gerekmektedir.  
 b) Temizlik, Çevre ve Bahçe Bakım Hizmetleri
 Temizlik hizmetleri sektörünün yaygın olarak sunduğu hizmetler;
 Bina temizliği,  sağlık kuruluşlarının hijyenik temizliği ve hastane atıklarının imhası, çöp toplama ve toplanan çöplerin imhası ,park ve bahçeler ile mezarlık alanlarının temizliği ve bakımı, haşere mücadelesi, demiryolu ve kara nakil vasıtalarının temizliği ve benzeri işlerden oluşmaktadır.
Öte yandan, sorumlu tayin edilen kurum ve kuruluşların park ve bahçeler ile bulvar, refüj, göbek, rekreasyon alanları ve havuzların bakımı, bitkilendirilmesi, sulanması ve haşere mücadelesine ilişkin hizmet alımlarının da tevkifata tabi tutulması gerekmektedir.
c) Özel Güvenlik Hizmetleri
Güvenlik hizmetleri sektöründe faaliyet gösteren işletmeler kendilerine bağlı güvenlik görevlileri marifetiyle genel olarak; sabotaj, yangın, hırsızlık, soygun, yağma, yıkma tehditlerine karşı caydırıcı ön tedbirleri almaktadırlar. Bunun yanında söz konusu şirketler giriş çıkış kontrolü, danışma hizmeti, santral, trafik hizmeti, yangınla mücadele, değerli evrak, nakit, maden gibi kıymetlerin bir yerden başka bir yere taşınması, ikaz-ihbar, ilk yardım, alarm izleme ve koruma hizmetlerini de sunmaktadırlar.
 Dolayısıyla  bu ve benzeri tüm hizmetlerin özel güvenlik hizmetlerinin içinde kabul edilmesi gerekmektedir.
d) Makine, Teçhizat, Demirbaş ve Taşıtlara Ait Tadil, Bakım ve Onarım Hizmetleri
Yukarıda belirtilen ve sorumlu tayin edilen kurum ve kuruluşlara ait veya bu kurum ve kuruluşlara tahsis edilen ve faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılan makine, teçhizat, demirbaş ve taşıtlara ait tadil, bakım ve onarım hizmetlerine ilişkin bedel üzerinden hesaplanan katma değer vergisinin   tevkifata tabi tutulması gerekmektedir.
Makine, teçhizat, demirbaş ve taşıtların bakım hizmetleri, bunların kendinden beklenen görev ve işlevleri sağlamak için belli aralıklarla veya gerektiği zaman yapılan faaliyetlerdir. Bu hizmet sırasında bakımı yapılan şeyin belli aksam ve parçalarının değiştirilmesi de hizmetin ayrılmaz bir parçasıdır.
Makine, teçhizat, demirbaş ve taşıtların onarımı ise bozulmuş, eskimiş araçların kullanılabilir hale getirilmesinden ibarettir.
Bakım hizmetinde olduğu gibi onarım hizmetinde de onarılan şeye ait bazı parçaların değiştirilmesi işin tabii bir sonucudur. Dolayısıyla, makine, teçhizat, demirbaş ve taşıtlara ait bakım ve onarım hizmetlerinin yalnızca işçilik hizmetinden ibaret sayılması söz konusu olmayıp, bu hizmetin gereği olarak yapılan mal, malzeme ve parça teslimleri de bakım ve onarım hizmetine dahil bulunmaktadır.
e) Yemek Servis Hizmetleri
Yemek servis hizmetleri; yukarıda  sayılan kurum ve kuruluşların personel, öğrenci, hasta, müşteri, misafir, yolcu sıfatı taşıyan kişilerin yemek ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla yapacakları hizmet alımlarını kapsamaktadır. Ayrıca bu kuruluşların kokteyl, davet, toplu yemek vb. hizmet alımları da tevkifata tabidir.
Bu amaçla yapılan hizmet alımlarının tevkifat yapmakla sorumlu kurum veya kuruluşlara ait bir yerde hazırlanması (pişirilmesi) veya tüketilmeye hazır halde temin edilmesi tevkifat uygulanmasına engel değildir.
Bazı şirketlerin üreterek pazarladıkları ve oluşturulan sisteme dahil işyerlerinde yeme içme hizmeti teminine imkan veren yemek (karne-bilet) çeklerinin bedeli üzerinden hesaplanan katma değer vergisinin tevkifata tabi tutulmaması,ancak, yemek servis hizmetinin hizmeti alan kuruluşun bünyesinde ve doğrudan yemek çekini satan firma tarafından verilmesi halinde tevkifat uygulanması gerekmektedir.
Öte yandan, tevkifat yapmak zorunda olan kuruluşların kendi personeli marifetiyle hazırlanacak yemekler için piyasadan yiyecek maddeleri ve bu işle ilgili çeşitli malzemeleri satın alması tevkifata tabi değildir.
f) Danışmanlık ve Denetim Hizmetleri
     Teknik, ekonomik, mali ve hukuki alanda sunulan danışmanlık ve denetim hizmetleri üzerinden hesaplanan katma değer vergisinin tevkifata tabi tutulması gerekmektedir.
Yukarıda  sayılan kurum ve kuruluşlara sunulan piyasa etüt- araştırma ve ekspertiz hizmetleri ile bu kuruluşlara yapılan herhangi bir teslim ya da hizmet kapsamında veya bu teslim ya da hizmetin devamı niteliğinde verilen ve bedeli ayrıca belirlenen eğitim hizmetlerinin danışmanlık hizmeti kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir.
Avukatların hukuki ihtilaflarla ilgili olarak yargı mercileri nezdinde veya yargı kararlarının sonuçları ile ilgili olarak vekalet akdi çerçevesinde (icra vb.) verdikleri hizmetler prensip olarak tevkifat kapsamına girmemektedir. Avukatların verdikleri danışmanlık hizmetleri ise tevkifata tabidir. Avukatlarla yapılan sözleşmede avukatlık ve danışmanlık hizmetleri birlikte yer alıyorsa bu iki unsur ayrı ayrı ücretlendirilmediği takdirde yapılan toplam ödeme üzerinden tevkifat uygulanması gerekmektedir.
Öte yandan, uluslararası gözetim şirketleri tarafından ifa edilen gözetim hizmetleri denetim hizmeti olarak tevkifata tabi bulunmaktadır.
 SAYMANLIKLARCA  YAPILACAK İŞLEMLER
     Yukarıdaki bölümlerde de açıklandığı üzere kamu kurum ve kuruluşları tarafından öngörülen hizmet bedelleri ile ilgili KDV ödemesi yapılırken belirlenen oranlarda KDV kesintisi yapılması gerekmektedir. Bu noktada özellikle genel, özel ve döner sermayeli kuruluşlara hizmet veren saymanlıkların sorumlulukları doğmaktadır. Anılan saymanlıkların kestikleri KDV ni Hazineye gelir kaydedip kaydedemeyecekleri hususu da dikkate alınarak sorumlu sıfatıyla beyanname düzenleyip kestikleri vergileri vergi dairesine yatırmaları gerekmektedir.
Genel bütçeli dairelere hizmet veren saymanlıkların  yaptıkları vergi tevkifatı için, tevkif edilen KDV yi bütçeye gelir kaydetmelerinden dolayı beyanname vermelerine gerek bulunmamaktadır.Ancak bunun dışında Hazine adına vergi tahsilatı yapan döner sermayeli kuruluşlar ile özel bütçeli idarelere hizmet veren saymanlıkların ise, yapılan tevkifatları beyanname düzenlemek suretiyle kanuni süresi içinde ilgili vergi dairelerine yatırmaları gerekmektedir.  
SONUÇ
3065 sayılı Kanunun 17 nci maddesinin 1 inci fıkrasında yer alan genel, özel bütçeli daireler ve döner sermayeli kuruluşlar ile belediye ve özel idarelerin inşaat taahhüt işleri, temizlik hizmetleri, özel güvenlik hizmetleri, makine teçhizat ve demirbaşlara ait bakım ve onarım hizmetleri, personele verilen yemek servisi, danışmanlık ve denetim hizmetleri alımlarına ait bedel üzerinden hesaplanan katma değer vergisinin  sorumlu sıfatıyla beyan edilmesi ve ödemek üzere tevkifata tabi tutulması gerekmektedir.

Hesaplanan katma değer vergisi tutarlarına uygulanacak tevkifat oranı; 01.08.2005 tarihi itibari ile yemek servisi, bahçe ve çevre bakım, özel güvenlik, danışmanlık ve denetim hizmetlerinde 1/2, temizlik hizmetlerinde 2/3, yapım işlerinde 1/6 dır.  
 
3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanununun 40 ıncı maddesinin 5 inci fıkrası uyarınca, genel bütçeli dairelerin yaptıkları vergi tevkifatı için beyanname vermelerine gerek bulunmamaktadır. Genel bütçeli kuruluş saymanlıklarınca, Katma Değer vergisi tevkifatlarının  ödemelerden tevkif suretiyle kesilen katma değer vergisi tevkifatları ayrıntı koduna yazılarak bütçe gelirleri hesabına mal edilmesi gerekmektedir.

 Genel bütçe dışında kalan özel bütçeli saymanlıklar ile döner sermayeli işletme saymanlıklarının ise, katma değer vergisi tevkifatlarını ise sorumlu sıfatıyla kesip  beyanname düzenlemek suretiyle ilgili vergi dairelerine yatırmaları gerekmektedir.

 

 

* Yaklaşım Dergisi Mayıs 2007

 

   

   
© H.Bayram ÇOLAK