Kullanıcı Oyu:  / 1
En KötüEn İyi 

5018 SAYILI KANUNA GÖRE ÖN MALİ KONTROL, KAPSAMI, YETKİLİLER VE SONUÇLARI


5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun mali sistemimize getirdiği kavramlardan birisi de ön mali kontroldür. Anılan Kanunun 58 inci maddesi hükümlerine göre ön  mali kontrol,  kamu idarelerinin gelir, gider, varlık ve yükümlülüklerine ilişkin mali karar ve işlemlerinin idarenin bütçesi, bütçe tertibi, kullanılabilir ödenek tutarı, harcama programı, finansman programı, merkezi yönetim bütçe kanunu ve diğer mali mevzuat hükümlerine uygunluğu ve kaynakların etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılması yönlerinden yapılan kontrolü ifade etmektedir.

Aşağıda ön mali kontrol konusu, Maliye Bakanlığı tarafından   getirilen genel esaslar  çerçevesinde değerlendirilmeye çalışılacaktır.

ÖN MALİ KONTROLÜN YAPILMASINDA GÖREVLİ OLANLAR

5018 sayılı Kanunun yürürlükten kaldırdığı 1050 sayılı Muhasebe-i Umumiye Kanununun hükümleri incelendiğinde,   yeni Yasanın öngördüğü ön mali kontrol görevinin yerine getirilmesinde, bütçeyi uygulamakla görevli birimler dışındaki   kuruluşların da görevli ve yetkili oldukları görülecektir. Bu anlamda Maliye Bakanlığı tarafından harcamayı gerektirecek taahhüt ve sözleşme tasarılarının vizesi, Maliye Bakanlığı elamanı olan saymanlar  tarafından ödemeden önce harcama evrakının mali mevzuat açısından kontrol edilmesi; Sayıştay Başkanlığı tarafından harcamalarla ilgili sözleşmelerin tescili, ödenek dağıtımlarıyla ilgili ödeme emirlerinin vizesi, harcamayı yapan kamu idareleri dışında kalan kurum ve kuruluşların ön mali kontrolü olarak sayılabilir. Bunun dışında ilgili harcama birimleri tarafından, özellikle tahakkuk memurları tarafından  yapılan ön mali kontrolü de belirtilen ön mali kontrol sürecine eklemek  gerekmektedir.

5018 sayılı Kanun ise 1050 sayılı Kanundan farklı olarak bütçe uygulamasında harcama  birimlerinin yetkili ve sorumlu olmaları yönünde bir anlayışı benimsemektedir. Tabiri caizse inisiyatif tamamen ilgili kamu idarelerine verilmiştir. Bu bağlamda harcama öncesi ön mali kontrolün tamamen ilgili idare tarafından yerine getirilmesi öngörülmekte, dışarıdaki kurum ve kuruluşların mali kontrol faaliyetleri ortadan kaldırılmaktadır.

Kanunun ön mali kontrolü düzenleyen 58 inci maddesi incelendiğinde, ön mali kontrolün yapılmasında görevli ve yetkili  olanları ikili bir ayrıma tabi tutmak gerekmektedir. Bunlardan birincisi harcama birimlerinde ön mali kontrolü yapan kişiler ile   mali hizmetler biriminde ön mali kontrolü yapanlardır.

Ön Mali Kontrolün Kapsamı

5018 sayılı Yasanın öngördüğü ön mali kontrol görevi, yukarıda da bahsedildiği üzere idarelerin yönetim sorumluluğu çerçevesinde, harcama birimleri ve mali hizmetler birimi tarafından yerine getirilir. Ön mali kontrol, harcama birimleri tarafından yapılan kontroller ile mali hizmetler birimi tarafından yapılan kontrollerden; mali hizmetler birimi tarafından yapılacak ön mali kontrol ise yapılması zorunlu kontroller ile idarelerince yapılacak düzenlemeler çerçevesinde  yapılması öngörülen kontrollerden oluşur.
Ön mali kontrol yapılırken gelir, gider, varlık ve yükümlülüklere ilişkin mali karar ve işlemler, harcama birimleri ve mali hizmetler birimi tarafından idarenin bütçesi, bütçe tertibi, kullanılabilir ödenek tutarı, ayrıntılı harcama ve finansman programları, merkezi yönetim bütçe kanunu ve diğer mali mevzuat hükümlerine uygunluk yönlerinden kontrol edilir. Mali karar ve işlemler harcama birimleri tarafından kaynakların etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde kullanılması açısından da kontrol edilir.

Harcama Birimleri Tarafından Yapılan Ön Mali Kontrol

Ön mali kontrolün  yapılacağı birinci düzey, harcama birimlerinde yapılan ön mali kontroldür. Kurumsal sınıflandırmanın 3 ve 4 üncü düzeyinde ödenek dağıtımı yapılan birimler olarak tanımlanan harcama birimlerindeki ön mali kontrol, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle başlamakta ve ilgili harcamayla ilgili gerekli belgelerin ödeme emri belgesi ekinde düzenlenerek harcama yetkilisinin onayına  sunulmasına kadar devam etmektedir. Belgelerin temin edilmesi ve ödeme emri belgesi ekinde düzenlenmesinde de harcama birimi tarafından nihai ön mali kontrol görevi ifa edilmektedir.
Bu noktada harcama birimlerinde yapılan ön mali kontrol, süreç kontrolü şeklinde yapılmaktadır. Süreç kontrolünde, her bir işlem daha önceki işlemlerin kontrolünü içerecek şekilde tasarlanır. Mali işlemlerin yürütülmesinde görev alanlar, yapacakları işlemden önceki işlemlerin kontrolünden sorumludur. Süreç kontrolünü sağlamak amacıyla mali işlemlerin süreç akış şeması hazırlanır ve üst yöneticinin onayı ile yürürlüğe konulur.
 

Harcama birimleri tarafından yapılan ön mali kontrolün son halkası, ödeme emri belgesi düzenleyen gerçekleştirme görevlisinin yapacağı kontroldür. Harcama yetkilileri, yardımcıları veya hiyerarşik olarak kendisine en yakın üst kademe yöneticileri arasından bir veya daha fazla sayıda gerçekleştirme görevlisini ödeme emri belgesi düzenlemekle görevlendirir. Ödeme emri belgesini düzenlemekle görevlendirilen gerçekleştirme görevlileri, ödeme emri belgesi ve eki belgeler üzerinde ön mali kontrol yaparlar. Bu gerçekleştirme görevlileri tarafından yapılan kontrol sonucunda, ödeme emri belgesi üzerine  “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşülerek imzalanır. Mali karar ve işlemin uygun görülmemesi halinde ise nedenleri açıkça belirtilen bir görüş yazısı yazılarak kontrole tabi karar ve işlemin belgeleri eklenmek suretiyle ilgili birimine gönderilmesi gerekmektedir.

Mali Hizmetler Birimi Tarafından Yapılan Ön Mali Kontrol

Ön mali kontrolün yapılmasında yetkili ve sorumlu ikinci birim mali hizmetler birimidir. Ancak mali hizmetler birimi tarafından mali işlem ve kararların ön mali kontrole tabi tutulması  zorunlu  mali işlemler hariç,  zorunlu  bulunmamaktadır. Bu konuda yetki üst yöneticinindir. İdarelerce gerek duyulması halinde, zorunlu mali karar ve işlemlerin dışında kalan mali karar ve işlemlerin mali hizmetler birimine kontrol ettirilmesine yönelik düzenleme yapılabilir. Bu konuda yapılacak düzenlemeler üst yöneticinin onayıyla yürürlüğe konulur. Bu düzenlemelerde, mali hizmetler biriminin ön mali kontrolüne tabi tutulacak mali karar ve işlemler, tür, tutar ve konu itibarıyla belirlenir.

Mali Hizmetler Biriminin Ön Mali Kontrolüne Tabi Mali Karar ve İşlemler
Yukarıda da bahsedildiği üzere mali hizmetler biriminin mali karar ve işlemlerin tamamının ön mali kontrole tabi tutması gibi bir zorunluluk bulunmamaktadır. Ancak bazı mali karar ve işlemlerin ise ön mali kontrole tabi tutulması zorunludur.

1-Kanun tasarılarının mali yükünün hesaplanması
Gelirlerin azalmasına veya giderlerin artmasına neden olacak ve idareye yükümlülük getirecek kanun tasarıları, mali yüklerinin hesaplanmasını sağlamak üzere mali hizmetler birimine gönderilir. Kanun tasarılarının mali yükleri en az üç yıllık bir dönem için hesaplanarak, orta vadeli program ve orta vadeli mali plan çerçevesinde, idarenin stratejik planı, performans programı ve bütçesi üzerindeki etkileri açısından değerlendirilir. Sosyal güvenliğe yönelik kanun tasarılarında ise en az yirmi yıllık aktüeryal hesaplama yapılır.

2-Taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarının kontrolü
İdarelerin ihale kanunlarına tabi olsun veya olmasın harcamayı gerektirecek taahhüt evrakı ve sözleşme tasarılarından tutarı mal ve hizmet alımları için bir milyon Yeni Türk Lirasını, yapım işleri için iki milyon Yeni Türk Lirasını aşanlar kontrole tabidir.
 

02/07/1992 tarihli ve 3833 sayılı Kanunun 1 inci maddesi kapsamında olup, Bakanlar Kurulunca onaylanan yıllık programlarda yer verilen projelere ilişkin işler, uluslararası anlaşmalar ve Bakanlar Kurulu Kararı gereğince yurt dışına gönderilen Türk Silahlı Kuvvetleri Birliklerinin ihtiyacı için mahallinden temin edilen her türlü mal ve hizmete ait taahhüt evrakı ve sözleşme tasarıları ile 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu kapsamında yapılan harcamalara ilişkin taahhüt evrakı tutarı ne olursa olsun kontrole tabi değildir.
 

Kontrole tabi taahhüt evrakı ve sözleşme tasarıları, bunlara ilişkin tüm bilgi ve belgeleri içerecek şekilde bir işlem dosyası olarak harcama yetkilisi tarafından mali hizmetler birimine gönderilir.
 

Taahhüt evrakı ve sözleşme tasarıları, en geç on iş günü içinde kontrol edilir. Yapılan kontrol sonucunda düzenlenen görüş yazısı, işlem dosyası ile birlikte ilgili harcama yetkilisine gönderilir.

3-Taşınır ve taşınmaz satışı işlemlerinin kontrolü
Tutarı ne olursa olsun, her türlü taşınmazların satışına ilişkin işlem dosyaları ile yıllık tutarı beşyüz bin Yeni Türk Lirasını aşan taşınırların satışına ilişkin işlem dosyaları kontrole tabidir.
    

Kontrole tabi taşınmaz ve taşınır satışına ait işlem ve kararlar ile sözleşme tasarıları, bunlara ilişkin tüm bilgi ve belgeleri içerecek şekilde bir işlem dosyası olarak harcama yetkilisi tarafından mali hizmetler birimine gönderilir.
    

İşlem dosyası, en geç on iş günü içinde kontrol edilir. Kontrol sonucunda düzenlenen görüş yazısı, işlem dosyası ile birlikte ilgili harcama yetkilisine gönderilir.
    

4-Taşınmazların kira işlemlerinin kontrolü
Yıllık tutarı beşyüzbin Yeni Türk Lirasını aşan taşınmazların kiraya verilmesine ilişkin işlem dosyaları kontrole tabidir.
    

Kontrole tabi taşınmazların kiraya verilmesine ait işlem ve kararlar ile sözleşme tasarıları, bunlara ilişkin tüm bilgi ve belgeleri içerecek şekilde bir işlem dosyası olarak harcama yetkilisi tarafından mali hizmetler birimine gönderilir.
    

İşlem dosyası, en geç on iş günü içinde kontrol edilir. Kontrol sonucunda düzenlenen görüş yazısı, işlem dosyası ile birlikte ilgili harcama yetkilisine gönderilir.
    

5-Ödenek gönderme belgelerinin kontrolü
Bütçe ödeneklerinin dağıtımı ödenek gönderme belgesiyle yapılır. Ödenek gönderme belgeleri harcama yetkilisi tarafından imzalandıktan sonra kontrol edilmek üzere mali hizmetler birimine gönderilir. Yılı merkezi yönetim bütçe kanununa veya bütçesine, bütçe tertibine, ayrıntılı harcama ve finansman programlarına, bütçe ödeneklerinin dağıtım ve kullanımına ilişkin usul ve esaslara uygunluğu yönünden kontrol edilen ve uygun bulunan ödenek gönderme belgeleri, en geç üç iş günü içinde sonuçlandırılır. Uygun görülmeyen ödenek gönderme belgeleri gerekçeli bir yazıyla harcama yetkilisine gönderilir.

Yılı içinde veya yılı sonundaki tenkis işlemleri ve kaybolan ödenek gönderme belgelerinin iptali nedeniyle ödeneklerin ilgili tertiplerine iadesi işlemleri de aynı şekilde kontrole tabidir.

6- Ödenek aktarma işlemlerinin kontrolü
Merkezi yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin Kanun ve merkezi yönetim bütçe kanunu uyarınca bütçeleri içinde yapacakları aktarmalar ile diğer idarelerin ilgili düzenlemeler çerçevesinde bütçeleri içinde yapacakları aktarmalar mali hizmetler biriminin bütçe ve performans programı alt birimi tarafından hazırlanır ve üst yöneticinin onayına sunulmadan önce iç kontrol alt birimi tarafından kontrol edilir. Bu şekilde yapılacak aktarmaları ilgisine göre Kanun, yılı merkezi yönetim bütçe kanunu ve bütçe işlemlerine ilişkin düzenlemeler çerçevesinde kontrol edilerek en geç iki iş günü içinde sonuçlandırılır.
    
Mevzuatına aykırı bulunan aktarma talepleri, gerekçeli bir yazıyla harcama yetkilisine gönderilir.

7-Kadro dağılım cetvellerinin kontrolü
190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye tabi idarelere ait kadro dağılım cetvelleri, anılan Kanun Hükmünde Kararname ve Kadro İhdas, Serbest Bırakma ve Kadro Değişikliği ile Kadroların Kullanım Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümleri çerçevesinde, Bakanlık ve Devlet Personel Başkanlığı ile uygunluk sağlandıktan sonra kontrole tabidir.
    

78 sayılı Yükseköğretim Kurumları Öğretim Elemanlarının Kadroları Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye tabi idarelere ait kadro dağılım cetvelleri ise Yükseköğretim Kurulunun onayını müteakip kontrole tabidir.
     

Kadro dağılım cetvelleri en geç beş iş günü içinde kontrol edilir. İlgililerine yapılacak ödemeler bu onaylı kadro dağılım cetvellerine göre yapılır. Bu cetvellerde yapılacak değişiklikler de aynı şekilde kontrol edilir.
    

190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olmayan idarelerde de kadro ihdas ve değişiklikleri aynı süre içinde kontrol edilir.
Türk Silahlı Kuvvetleri personelinin kadroları ile milli güvenlik sebebiyle gizli kalması gereken kadrolar hakkında bu madde hükümleri uygulanmaz.  

8-Serbest seyahat kartı listelerinin kontrolü
6245 sayılı Harcırah Kanununun 48 inci maddesi uyarınca İçişleri, Maliye ve Ulaştırma Bakanlıkları tarafından müştereken belirlenecek esaslar çerçevesinde, serbest seyahat kartı verilecek personel listesi, birimlerin teklifleri değerlendirilerek mali hizmetler biriminin bütçe ve performans programı alt birimince hazırlanır ve iç kontrol alt birimi tarafından kontrol edilir. Buna ilişkin talepler yukarıda belirtilen esaslara uygunluk ve bütçe ödeneğinin yeterliliği yönünden en geç üç işgünü içinde kontrol edilir. Uygun görülmeyen talepler gerekçeli bir yazıyla harcama yetkilisine gönderilir.

9-Seyyar görev tazminatı cetvellerinin kontrolü
İdarelerin teşkilat yapıları ve ihtiyaçlarına göre her birim, bölge, il ve ilçe için ayrı ayrı hazırlanan seyyar görev dağılım listeleri mali hizmetler biriminin bütçe ve performans programı alt birimi tarafından hazırlanır ve iç kontrol alt birimi tarafından kontrol edilir. Bu dağılım listeleri 6245 sayılı Harcırah Kanunu, bu Kanuna dayanılarak yapılan düzenlemeler, yılı bütçesine bu amaçla konulan ödenekler ve Bakanlık tarafından vize edilen cetvellere uygunluk açısından en geç üç iş günü içinde kontrol edilir. Uygun görülmeyen talepler gerekçeli bir yazıyla harcama yetkilisine gönderilir.

10-Geçici işçilerin pozisyonlarının kontrolü
Yılı merkezi yönetim bütçe kanununda belirlenen yetki çerçevesinde, genel bütçe kapsamındaki idareler, özel bütçeli idareler ile sosyal güvenlik kurumlarında çalıştırılacak geçici işçi pozisyon (adam/ay) sayılarının aylar ve birimler itibarıyla dağılımı kontrole tabidir.
 
Norm kadro uygulamasına geçilmemiş mahalli idarelerde çalıştırılacak geçici işçi pozisyon (adam/ay) sayılarının aylar itibarıyla dağılımının İçişleri Bakanlığı tarafından vizesini müteakip,  idarelerin çalıştıracakları geçici işçilerin birimlere dağılımını gösteren cetveller kontrole tabidir.
 Geçici işçilerin pozisyonları mali hizmetler birimince en geç beş iş günü içinde kontrol edilir. Kontrol sonucunda uygun görülmeyen cetveller gerekçeli bir yazıyla ilgili birime gönderilir.

11-Yan ödeme cetvellerinin kontrolü
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 152 nci maddesine dayanılarak çıkarılan, zam ve tazminatların hangi işi yapanlara ve hangi görevde bulunanlara ödeneceği, miktarları, ödeme usul ve esaslarına ilişkin Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, zam ve tazminat ödemesi yapılacak personelin görev unvanları, sınıfları, dereceleri ve sayılarını gösteren ana cetvel ile idarenin teşkilat yapısına göre birimlerin bölgelerin, illerin ve ilçelerin personel durumu göz önünde tutularak her birim, bölge, il ve ilçe için ayrı ayrı dağılım listeleri, Kararnamenin yayımından itibaren en geç bir ay içinde mali hizmetler biriminin bütçe ve performans programı alt birimi tarafından hazırlanır ve iç kontrol alt birimi tarafından kontrol edilir.

Toplam kadro üzerinden hazırlanan ana cetvel ile dağılım listeleri, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile anılan Kanuna dayanılarak çıkarılan Bakanlar Kurulu Kararı, dağılım listelerinin ana cetvele uygunluğu ile diğer mevzuat hükümlerine uygunluk açısından incelenerek en geç on iş günü içinde kontrol edilir.
 

12-Giyecek yardımı dağıtım listelerinin kontrolü
Giyecek yardımı verilecek personeli gösterir dağıtım listeleri mali hizmetler biriminin bütçe ve performans programı alt birimi tarafından hazırlanır ve iç kontrol alt birimi tarafından kontrol edilir. Dağıtım listeleri, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, Giyecek Yardımı Yönetmeliği ve bu konuda Bakanlık tarafından yapılan düzenlemeler dikkate alınarak en geç beş iş günü içinde kontrol edilir.

13-Sözleşmeli personel sayı ve sözleşmelerinin kontrolü
Bakanlık tarafından yıllık olarak her bir idare bazında vize edilen cetvellere ve tip sözleşmeye uygun olarak çalıştırılacak personelle yapılacak sözleşmeler ile ilgili mevzuatı gereğince Bakanlık vizesi alınmaksızın çalıştırılabilecek sözleşmeli personelle yapılacak sözleşmeler kontrole tabidir. Bu sözleşmeler, Bakanlık tarafından vize edilen cetvellere ve tip sözleşmeye, ilgili kanunlarına, diğer mevzuatına ve bütçelerinde öngörülen düzenlemelere uygunluk yönünden incelenir ve en geç beş iş günü içinde sonuçlandırılır. Uygun görülmeyen sözleşmeler gerekçeli bir yazıyla ilgili birime gönderilir.

14-Yurtdışı kira katkısının kontrolü
sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununa tabi olup, yurt dışı kadrolara sürekli görevle atanan personele yapılacak yurt dışı kira katkısı ödemelerine ilişkin belgeleri içeren işlem dosyası birimlerince hazırlanır ve kontrol edilmek üzere mali hizmetler birimine gönderilir. Yurt dışı kira katkısına ilişkin talepler yılı merkezi yönetim bütçe kanunu uyarınca, Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslara uygunluk yönünden incelenir ve uygun bulunan talepler hakkında en geç üç iş günü içinde uygun görüş verilir. Uygun görülmeyen talepler gerekçeli bir yazıyla ilgili birime gönderilir.

Ön Mali Kontrolün Niteliği
Mali hizmetler birimi tarafından ön mali kontrol sonucunda uygun görüş verilip verilmemesi, danışma ve önleyici niteliği haiz olup, mali karar ve işlemlerin harcama yetkilisi tarafından uygulanmasında bağlayıcı değildir.

Mali karar ve işlemlerin ön mali kontrole tabi olması ve ön mali kontrol sonucunda uygun görüş verilmesi, harcama yetkilileri ve gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz.

Ön Mali Kontrolün Şekli
Mali hizmetler biriminde ve harcama biriminde yapılan kontrol sonucunda, mali karar ve işlemin uygun görülmesi halinde, dayanak belgenin üzerine “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi düşülür. Mali karar ve işlemin uygun görülmemesi halinde ise nedenleri açıkça belirtilen bir görüş yazısı yazılarak kontrole tabi karar ve işlem belgeleri eklenmek suretiyle ilgili birimine gönderilir.

Birleşemeyecek ve Birleşebilecek Görevler
Harcama sürecinde önem taşıyan hususlardan birisi de, süreçte görev alan personelin birden fazla görevi yapabilme yetkisine haiz olup olmamasıdır. Bu noktada bazı sınırlamalar söz konusudur. Kanun hükümleri gereğince ilk olarak  harcama yetkilisi ile muhasebe yetkilisi görevi aynı kişide birleşemez.
    

Diğer bir sınırlama ise, mali hizmetler biriminde ön mali kontrol görevini yürütenler, onay belgesi ve ekleri ile şartname ve sözleşme tasarılarının hazırlanması, mali karar ve işlemlerin belgelendirilmesi, mal ve hizmetlerin teslim alınması gibi mali karar ve işlemlerin hazırlanması ve uygulanması aşamalarında görevlendirilemezler ve ihale komisyonu ile muayene ve kabul komisyonunda başkan ve üye olamazlar.
Yukarıda belirtilen durumların dışında özellikle teşkilat yapısı ve personel sayısı yetersiz olan idarelerde sıkça karşılaşılan bazı görevlerin birleşmesi ise mümkündür. Örneğin ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisinin ihale sürecinde görev alması ( ihale komisyonu üyesi olması gibi)  mümkündür. Bu konuda engelleyici bir düzenleme söz konusu değildir.

SONUÇ
5018 sayılı Kanunun kamu mali harcama süreci ile ilgili olarak getirdiği yeniliklerden birisi bütçe uygulamasında görevli harcama birimlerinin yetkili olmaları yanında sorumlu olmalarını da öngörmüş olması gelmektedir. Bu bağlamda gerçekleştirilen giderlerin ödenmesinden önce yapılması gereken mali mevzuata uygunluk açısından yapılan kontrol Kanunun ifadesiyle ön mali kontrolde yetki ve sorumluluk, harcamayı yapacak harcama birimleri ile önemli fonksiyonlar yüklenmiş olan mali hizmetler birimine verilmektedir. Kanunun yürürlüğe girmesinden önce ön mali kontrol konusunda ilgili kamu idareleriyle yetki ve sorumluluk paylaşan birimlerin ise herhangi bir yetki ve sorumluluğu kalmamıştır.
 

 

 

   

   
© H.Bayram ÇOLAK