Kullanıcı Oyu:  / 4
En KötüEn İyi 

KAYNAKLARIN ETKİN, EKONOMİK VE VERİMLİ  KULLANILMASI KAMU GÖREVLİLERİ İÇİN NE ANLAM İFADE EDİYOR? *


Mali yönetim ve kontrol sistemimizde çok büyük değişiklikleri öngören ve 2003 tarihinde kabul edilen 5018 sayılı Kanun, tüm hükümleri ile birlikte 01.01.2006 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Daha önceki Mali Yönetim Kanunundan farklı olarak, yürürlüğe giren yeni Kanunun  üzerinde durduğu temel kavramlar ise, kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılması,  hesap verilebilirlik ve mali saydamlıktır.
 
Kaynakların Etkili, Ekonomik ve Verimli Kullanılması

Kanun koyucunun Kanunun amacıyla ilgili olarak üzerinde önemle durduğu kavramlardan birisi de yukarıda belirtildiği üzere kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasını sağlamak ve buna uygun düzenlemeleri yapmaktır.

5018 sayılı Kanunla birlikte yapılan harcamaların mali mevzuata uygun olması dışında kaynakların yerinde ve verimli şekilde kullanımı yönünde de görevlilerin sorumlu oldukları anlayış ön plana çıkarılmıştır. Bu çerçevede Kanunun 1 inci maddesinde Kanunun amaçları arasında, kalkınma planları ve programlarda yer alan politika ve hedefler doğrultusunda kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli bir şekilde elde edilmesi ve kullanılmasını sağlamak olduğu açıkça vurgulanmış, mali işlem sürecinde görev alan personelin bu doğrultuda hareket etmesi yönünde düzenlemeler yapılmıştır.

Bu kapsamda Kanunun 8 inci maddesinde hesap verme sorumluluğu anlamında, her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanların, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumlu oldukları ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorunda oldukları ifade edilmiş, anılan maddede yer alan bu düzenlemeyi müteakiben mali işlem sürecinde yer alan görevlilerin bu konudaki sorumlulukları ile dikkat etmeleri gereken hususlara geçilmiştir.
 
Bakanların Sorumlulukları

Öncelikli olarak siyasi sorumlulukları ön planda olan Bakanların kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılması konusunda Başbakana ve Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne karşı sorumlu oldukları hüküm altına alınmış (1), belirtilen sorumluluk bürokratik kademede de devam ettirilmiştir.

Üst Yöneticilerin Sorumlulukları

İlk olarak Kanunun 11 inci maddesiyle üst yöneticilerin idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden mali yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahalli idarelerde ise meclislerine karşı sorumlu oldukları açıklanmıştır.


Harcama Yetkililerinin Sorumlulukları
Üst yöneticileri devamla harcama sürecinin merkezinde olan harcama yetkililerinin de vermiş oldukları harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından sorumlu oldukları  öncelikli olarak vurgulanmıştır. Dolayısıyla bütçeyle kendilerine ödenek tahsis edilen harcama yetkililerinin ihaleli işlerle ilgili olarak vermiş oldukları ihale onay belgelerini imzalarken ödeneklerin verimli kullanılması yönünde hareket etmeleri gerekmektedir. Bu çerçevede örnek olarak ihtiyaç konusu işlerin gerçekleştirme usulü olarak en uygun ihale yönteminin belirlenmesi ve bu yönteme istinaden ihtiyaçların karşılanması kaynakların etkin kullanılmasına bir örnek olarak gösterilebilir. Ayrıca harcama yetkilisinin ihtiyaç konusu satın almaları temini mümkün olan en uygun zaman veya mevsimde ihale etmeleri yönünde talimat vermeleri de kaynakların etkin kullanılmasının bir başka örneği olarak görülebilir.

Gerçekleştirme Görevlilerinin Sorumlulukları

Belirtilen personelin sorumluluklarına ek olarak harcama birimlerinde ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlilerinin de İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Esas ve Usullerde yer alan düzenlemelere göre, gerçekleştirilen harcamaların ön mali kontrolü dışında kaynakların verimli ve ekonomik kullanımı yönünde de kontrol yapmaları gerektiği ifade edilmektedir.

SONUÇ

5018 sayılı Kanunun üzerinde önemle durduğu kavramlardan birisi de kaynakların etkili, ekonomik ve verimli kullanılması ile bu doğrultuda yapmış olduğu düzenlemeler gelmektedir. Bu çerçevede Bakandan başlamak üzere kamu idarelerinde mali işlem sürecinde görev alan görevlilerin tamamının yapmış oldukları işlemler dahilinde kamu kaynağının kullanımı yönünde sorumlu olmaları esası benimsenmiştir.
 

(1) 5018 sayılı Kanunun 10. maddesi

 

* Yaklaşım / Eylül 2008 / Sayı: 189

http://www.yaklasim.com/mevzuat/dergi/makaleler/20080912716.htm

 

 

 

   

   
© H.Bayram ÇOLAK